Het zal menig WordPress gebruiker vast niet zijn ontgaan. WordPress gaat dit jaar nog haar huidige teksteditor TinyMCE vervangen voor een nieuwe moderne editor genaamd Gutenberg. Gutenberg zal de standaard editor worden vanaf WordPress 5.0. Deze release wordt zeer waarschijnlijk halverwege november uitgebracht. 

Update 1:  De release van WordPress 5.0 is vooralsnog uitgesteld. De releasedatum is echter tot op heden onbekend.
Update 2: De releasedatum is nu ingesteld op 6 december. Omdat er nog veel issues onopgelost zijn wordt aangeraden om nog even te wachten met updaten naar 5.0. Staan auto updates aan op je website? Zo schakel je WordPress updates uit.

Er is de afgelopen maanden al redelijk wat geschreven over Gutenberg. Omdat de ontwikkeling nog in volle gang is en de veranderingen elkaar in een razendsnel tempo opvolgen heb ik bewust gewacht met publiceren over deze nieuwe editor.

Sinds enkele weken verschijnt er in het WordPress dashboard echter een melding waarin Gutenberg wordt aangekondigd. Dit roept uiteraard vragen op en dus is het tijd voor wat opheldering. In dit artikel ga ik in op wat Gutenberg is, wat dit voor jouw website kan betekenen en wat mijn persoonlijke ervaring is met deze moderne content creator.

De melding in het WordPress dashboard
De melding in het WordPress dashboard

Wat is Gutenberg eigenlijk?

Gutenberg wordt aangekondigd als een nieuwe moderne manier van publiceren. Je kan het een teksteditor noemen maar WordPress wil het veel meer laten zijn dan dat. De ambitie van WordPress is om het een content bouwer te laten zijn waarbij het mogelijk wordt om zeer geavanceerde content toe te voegen aan een website. Dit alles zonder te hoeven beschikken over technische kennis.

Gutenberg werkt met content blokken ook wel blocks genoemd. Deze blokken kan je eenvoudig toevoegen, verwijderen of verplaatsen in je bericht of pagina. Er zijn verschillende soorten blokken beschikbaar. Deze kunnen ook nog eens worden uitgebreid door het installeren van specifieke plugins. 

Gutenberg blokken
Voorbeelden van Gutenberg blocks

Waarom Gutenberg?

De huidige TinyMCE editor is gedateerd en beperkt. Deze biedt weinig flexibiliteit over waar je welke content kan plaatsen op je website. Om deze beperking te omzeilen zijn er in de loop der jaren, door verschillende ‘third party’ ontwikkelaars, allerlei substituten op de markt gekomen. De zogeheten page builders. Deze pagina bouwers bieden wel de vrijheid om juist datgene te doen wat met de klassieke editor niet mogelijk is. Maar dit was geen oplossing vanuit WordPress zelf.

Al deze page builders werken ook allemaal net even anders. Er is behoefte aan uniformiteit en kwaliteit. De komst van Gutenberg is hierin de eerste stap.

Mijn ervaring met Gutenberg

De afgelopen maanden heb ik Gutenberg als plugin intensief uitgeprobeerd. Op zich ben ik zeer enthousiast over de potentie ervan. Ik gebruik het al in een aantal persoonlijke projecten waaronder op deze website. Dit artikel is met de nieuwe WordPress editor geschreven.

Waar ik enthousiast over ben

  • Je kan d.m.v. blocks vrij eenvoudig content toevoegen waarvoor je in de huidige editor bent aangewezen op het gebruik van html, het gebruik van shortcodes of andere kunstgrepen.
  • Je ziet vrijwel direct hoe je content er uit komt te zien op de website zelf. 
  • Afbeeldingen kan je direct in je bericht slepen. Alt tekst voeg je eenvoudig toe.
  • Je bericht wordt tussentijds automatisch opgeslagen. 
  • Gutenberg geeft een betere gebruikerservaring voor content toevoegen vanaf een smartphone.

En zo zijn er nog veel praktische voordelen die je het beste zelf kan ervaren. Dat kan hier.

Waar ik minder over te spreken ben

Ik ben minder te spreken over de manier waarop Gutenberg in de markt wordt gezet. Sinds de aankondiging lijkt er een tweespalt te zijn ontstaan in de WordPress community. Een groep zeer actieve ontwikkelaars, aangevoerd door mede-oprichter Matt Mullenweg, wil dat Gutenberg de huidige editor zo snel mogelijk vervangt, no matter what. Anderen voelen hierdoor dat de nieuwe WordPress editor wordt opgedrongen in een tempo dat hen niet aanstaat. Ik snap dat eerlijk gezegd wel.

Ik verwacht dat het gebruik van Gutenberg met name in bestaande websites tot comptabiliteitsproblemen gaat leiden. Dus vind ik ook dat het al dan niet gebruiken van Gutenberg als editor een keuze dient te zijn. Een opt-in keuze wel te verstaan, geen opt-out.

Op dit moment vind ik Gutenberg nog niet klaar is voor massa-implementatie. De editor is nog niet stabiel genoeg en daardoor ook niet gebruiksvriendelijk. Hopelijk zijn deze pijnpunten volgende maand verholpen.

Compatibiliteitsproblemen

Het grootste pijnpunt op dit moment ten aanzien van Gutenberg is dus dat het (nog) niet goed samenwerkt met bestaande website configuraties ofwel thema’s en plugins. Alhoewel ontwikkelaars van populaire plugins en thema’s achter de schermen al geruime tijd bezig zijn om hun product compatibel te maken, zal dit voor het gros een probleem zijn. Dan doel ik met name op custom plugins en thema’s die voor specifieke configuraties geschreven zijn.

Ik heb met het oog op complicaties op de websites van een aantal klanten voorzorgsmaatregelen genomen (opt-out). Hierdoor blijft het gebruik van de huidige editor in tact wanneer WordPress 5.0 is gearriveerd. Het handhaven van de huidige editor kan op een aantal manieren. De makkelijkste manier is het installeren van één van deze plugins:

Conclusie

Gutenberg heeft veel potentie. Ik weet zeker dat WordPress hierdoor nog een krachtiger platform wordt. Wel had ik had graag gezien dat het team achter de nieuwe editor een andere aanpak had gekozen. Hopelijk zijn alle oneffenheden volgende maand voldoende gladgestreken.